Starters op de woningmarkt: hoe staat het ervoor?

Een eerste woning kopen blijft voor veel starters een uitdaging. Toch verandert de woningmarkt langzaam van karakter. Er worden meer woningen verkocht, het aanbod is toegenomen en de sterke prijsstijgingen van de afgelopen jaren zijn afgezwakt. Tegelijkertijd blijft er een tekort aan woningen die voor starters bereikbaar zijn. Welke ontwikkelingen zijn momenteel belangrijk voor wie zijn eerste woning wil kopen?

Meer beweging op de woningmarkt

In het tweede kwartaal van 2026 verkochten NVM-makelaars ruim 45.000 bestaande woningen, 6,6 procent meer dan een jaar eerder en bijna 30 procent meer dan in het eerste kwartaal. De gemiddelde verkoopprijs kwam uit op € 506.000, 2,1 procent hoger dan een jaar geleden. Tegelijk nam het woningaanbod flink toe. Kopers hebben daardoor meer keuze, terwijl de prijsstijging op jaarbasis verder afvlakt.

Voor starters is vooral de ontwikkeling van het aanbod relevant. Meer woningen geven kopers meer keuze en zorgen ervoor dat niet iedere woning direct de enige mogelijkheid is. Toch blijft het verschil tussen algemeen woningaanbod en passend aanbod belangrijk. Een woning die beschikbaar is, is immers niet automatisch bereikbaar voor iemand die voor het eerst een huis koopt.

Financiering blijft een belangrijk aandachtspunt voor starters

Voor starters blijft de financiering een belangrijk onderdeel van de zoektocht naar een eerste woning. In het eerste halfjaar van 2026 financierden starters gemiddeld 91,5 procent van de aankoopwaarde met een hypotheek. Daarmee lenen zij relatief veel ten opzichte van andere kopers. Vooral bij goedkopere woningen ligt de loan-to-value hoog: bij woningen tot 200.000 euro werd gemiddeld 96,8 procent van de koopsom gefinancierd.

De berekening van de persoonlijke startershypotheek geeft inzicht in wat op basis van onder meer inkomen, schulden en de woningwaarde geleend kan worden. Het maximale bedrag is daarbij niet automatisch het bedrag dat financieel verstandig is. Ook de maandelijkse lasten, eigen geld en eventuele kosten voor onderhoud of verbouwing spelen mee.

Tip: Een starterslening kan in sommige gemeenten aanvullend worden ingezet wanneer de reguliere hypotheek niet voldoende is, maar de voorwaarden verschillen per gemeente.

Kleine woningen en uitponden veranderen het aanbod

Het soort woningen dat starters kopen, verandert ondertussen. In het eerste kwartaal van 2026 was 35 procent van de woningen die door starters werden gekocht kleiner dan 80 vierkante meter. Twee jaar eerder was dat nog 27 procent. In de vier grootste steden lag het aandeel zelfs op 63 procent.

Een eerste woning is daarmee steeds vaker een kleinere woning waarmee een starter de eerste stap op de koopmarkt zet. Dat hoeft geen eindstation te zijn: wanneer de financiële situatie verandert, kan later worden doorgestroomd naar een grotere woning.

Ook de aflopende uitpondgolf speelt mee. De afgelopen jaren verkochten investeerders relatief veel huurwoningen, waaronder veel kleinere woningen. Inmiddels neemt die verkoop af. In het tweede kwartaal van 2026 kochten starters een procent meer woningen dan een jaar eerder, tegenover negen procent groei in het eerste kwartaal. Het Kadaster noemt de afname van de verkopen door investeerders als een van de factoren.

Het kabinet wil woningbouw versnellen

Voor de langere termijn kwam het kabinet onlangs met een nieuw Actieplan Versnelling Woningbouw, met 50 maatregelen om de woningbouw sneller op gang te brengen. Het kabinet wil onder meer de gemiddelde ontwerp- en vergunningstijd, die nu ongeveer acht jaar bedraagt, richting 2030 halveren. Daarnaast komen er tien nieuwe nationaal grootschalige woningbouwlocaties en trekt het kabinet 7 miljard euro uit tot 2035 voor betaalbare woningbouw. Ook moet in 2030 de helft van de nieuwbouw industrieel worden geproduceerd.

De plannen zijn ook relevant voor starters. Meer bouwen helpt immers pas echt wanneer er woningen worden toegevoegd die aansluiten bij de vraag. De plannen van het kabinet moeten de komende jaren vooral zorgen voor meer snelheid in de uitvoering.

Goed voorbereid de woningmarkt op

Voor starters blijft de woningmarkt daarmee zoeken naar de juiste balans. Er is meer aanbod en de prijsstijging neemt af, maar betaalbare woningen blijven schaars. Wie nu op zoek gaat naar een eerste woning, doet er daarom goed aan om vooraf de financiële mogelijkheden helder te hebben en ook buiten de meest voor de hand liggende woningtypen en locaties te kijken.

Juist bij een eerste aankoop kan het daarnaast helpen om een aankoopmakelaar in te schakelen. Die kan ondersteunen bij het beoordelen van een woning, de waarde en de onderhandelingen. Met een goede voorbereiding en een realistisch beeld van de mogelijkheden wordt de zoektocht naar die eerste woning in ieder geval een stuk gerichter.